ديوان سوم شامل قصايد و مقطعات و اقسام ديگرى از شعر در حمد خدا و رسول بنام « حاصل الحيات » ديوان چهارم در مدح پادشاه و اعيان زمان بنام « اضطراريه » ديوان پنجم موسوم به برائة القلم . متأسفانه از اين ديوانها نيز همچون شرح زندگانى خود شاعر هنوز اطلاعى در دست نيست و آنچه ما را بهنر شاعرى نويسنده كتاب نقاوة الاثار رهنمون مىگردد اشعار نسبتا مفصلى است كه در متن كتاب حاضر به مقتضاى سخن آمده و كميتش چنانست كه بقول او اگر اين اشعار را از متن بردارند خود كتاب جداگانه‌اى را تشكيل خواهد داد ، شايد دسترسى به اين ديوانهاى شعر اطلاعات تازه‌اى از دنياى ناشناختهء اين نويسنده و شاعر بدست دهد . مؤلف در اواخر ايام زندگى كه « خاطر از فكرهاى بلند منظومات تنزل نموده و ذوق اطلاع بر دقايق حقايق حديث خصوصا تفاسير علماى دين و تصانيف فضلاى بلاغت آئين كه مطالعه آن زنگ غفلت از آئينه دل مىزدايد و ملاحظه آن ابواب خبرت و انتباه بر روى خاطر فاتر مىگشايد » ، طبيعتش از دنياى تخيلات شاعرانه به جهان حقايق و مطالعه در اخبار و احاديث پرگشوده و رغبتى تمام به تحقيق در تاريخ و سير يافته است تا آنكه در اوايل بهار سال 998 هجرى قمرى كه شاه عباس بزرگ براى سر كوبى يعقوب خان ذو القدر حاكم گردنكش فارس به آن سامان لشكر كشيد و قلعه مستحكم اصطخر را كه تا آن روزگار « كمند تسلط هيچ صاحب شوكتى بر كنگره برجى از حصار رفيع و منيع آن » نيفتاده بود گشود ، نويسنده تحت تأثير اين واقعهء بزرگ كه بزعم وى از معجزات روزگار محسوب ميشده و به پيشنهاد صاحبان ذوق و حال به تدوين كتابى در رويدادهاى بزرگ دوران همت گماشته و نام اين اثر ارزنده را « نقاوة الاثار فى ذكر الاخيار » گذارده است . در اين هنگام نويسنده بگفته خود شصت سال از عمرش مىگذشته بنابراين ظاهرا تاريخ ولادتش با سال 938 قمرى كه هشتمين سال